Diagram procesu, czyli jak wizualizować operacje produkcyjne

Diagram procesu jest jednym z trzech podstawowych dokumentów tworzonych przez zakład produkcyjny podczas nowego uruchomienia. Pozostałe z nich to Plan Kontroli oraz PFMEA. Dodatkowo zalicza się on do siedmiu podstawowych narzędzi jakościowych.

Dokument można pobrać bezpłatnie ze strony z możliwością modyfikacji.

Nazywany jest również schematem blokowym procesu lub schematem przebiegu procesu.

Diagram procesu jest ogólnym narzędziem, które można dostosować do wielu różnych celów i można go używać do opisywania różnych procesów, takich jak proces produkcyjny albo plan projektu. Jest to także wspólne narzędzie do analizy procesów.

Elementy, które mogą być zawarte w diagramie procesu to sekwencja działań, materiałów lub usług wchodzących lub wychodzących z procesu (wejścia i wyjścia), decyzje, które muszą zostać podjęte, zaangażowane osoby, czas poświęcony na każdy krok lub pomiary procesu. Jest obrazem poszczególnych etapów procesu w kolejności sekwencyjnej.

Diagram procesu – kiedy stosować

W przypadku branży motoryzacyjnej odpowiedź jest bardzo prosta, ponieważ jest on stosowany zawsze razem z Planem Kontroli oraz PFMEA. W trakcie zaawansowanego planowania jakości wyrobu pierwsza wersja diagramu jest przygotowywana w pierwszej fazie APQP „I. Planowanie i identyfikacja celu”. Natomiast finalna wersja powinna być stworzona w fazie „III. Projekt i rozwój procesu”. W zależności od wymaganego poziomu przedłożenia części do zatwierdzenia klienta PPAP/PPA/PE, należy uwzględnić właśnie tą wersję diagramu.

Dodatkowo jest on stosowany w celu:

  • zrozumienia, jak przebiega proces
  • przestudiowania potencjalnego proces doskonalenia
  • komunikowania innym, jak przebiega proces (w tym m. in. przedstawicielowi klienta)
  • poprawy komunikacji między osobami zaangażowanymi w ten sam proces
  • udokumentowania procesu planując dany projekt

Diagram procesu – podstawowe symbole

Diagram procesu - element procesu– Element procesu. Opis jest przedstawiony w prostokącie. Zwykle z wychodzi z niego tylko jedna strzałka.

Diagram procesu - kierunek przepływu– Kierunek przepływu z jednego kroku lub decyzji do drugiego.

Diagram procesu - bramka decyzyjna – Bramka decyzyjna na podstawie pytania. Pytanie jest umieszczone w rombie. Z rombu wychodzi więcej niż jedna strzałka, z których każda wskazuje kierunek, w jakim przebiega proces uzyskania odpowiedzi na pytanie. Często odpowiedzi brzmią „tak” i „nie”.

Diagram procesu - opóźnienie– Opóźnienie lub czekanie.

Diagram procesu - link do innej strony – Link do innej strony lub innego schematu blokowego. Ten sam symbol na drugiej stronie wskazuje, że tam przepływ jest kontynuowany.

Wejście lub wyjście - piktogram – Wejście lub wyjście.

operacja manualna - piktogram – Operacja manualna.

Przykład zastosowania powyższych symboli jest zobrazowany na poniżej.

Diagram procesu - przykład dla procesu wtrysku

Schemat 1. Przykład praktycznego zastosowania diagramu procesu.

Diagram procesu – dodatkowe informacje uwzględniające wymagania klientów

Podczas tworzenia diagramu klienci często wymagają, aby przy operacjach, gdzie wytwarzana jest charakterystyka bezpieczeństwa było zastosowane dodatkowe rozróżnienie w odniesieniu do pozostałych procesów.

Oprócz tego w trakcie uwzględniania operacji dotyczących naprawy lub przeróbek (patrz wymaganie IATF. 8.7.1.4 Nadzór nad wyrobem przerabianym oraz 8.7.1.5. Nadzór nad wyrobem naprawianym) w diagramie przepływu należy uwzględnić pętlę sprzężenia zwrotnego przedstawiającą, gdzie dany wyrób po naprawie lub przeróbce będzie wracał do standardowego procesu produkcyjnego.

Inny element, który powinien zawierać diagram przepływu, to informacja o procesach produkcyjnych realizowanych poza zakładem produkcyjnym. Do najczęstszych z nich należą: malowanie, nawęglanie, cynkowanie oraz hartowanie.

Musimy też pamiętać o wymaganiach specyficznych klientów. Współpracując ze Stellantis-FCA należy mieć świadomość, że przy procesach muszą być wpisane informacje dot. liczby operatorów pracujących na danej stacji produkcyjnej. Wymaganie to znajduje się w punkcie 5.4. audytu procesu przeprowadzanego przez powyższego klienta.

Nie jest to też dokument, który jest tworzony tylko raz. Podobnie jak Plan Kontroli oraz PFMEA, powinniśmy go przeanalizować w przypadku wystąpienia reklamacji, planowanej zmiany lub możliwości optymalizacji zgodnie z filozofią Lean.

Na stronie „Bezpłatne narzędzia” można bezpłatnie pobrać automatyczny formularz diagramu Pareto z możliwością edycji.

Nazwa dokumentu: Diagram Procesu – formularz Excel